برای اکثر افراد در طول زندگی اتفاق می افتد که برای انجام کارهایی مثل استخدام ویا اخذ جوازکسب و... نیاز به گواهی سوء پیشینه پیدا می کنند. اما باور عامیانه  با واقعیت قانونی در این رابطه متفاوت است. غالبا اشخاص گمان می کنند هر اتهامی که منجربه بازداشت ویا انگشت نگاری از فرد شود و یا بمجردورود به زندان، شخص زندانی دارای سابقه کیفری موثر گردیده و درزمان نیاز به گواهی عدم سوء پیشینه دچار مشکل می گردد. در حالیکه این باور کاملا غلط و خلاف واقع است. چه بسیار افرادیکه جهت مشاوره به بنده مراجعه نموده و در اینباره دارای نگرانی های فراوان بیجا بوده اند. یکی از اینکه در اداره آگاهی از او انگشت نگاری بعمل آمده، دیگری با اینکه در دادگاه تجدید نظر تبرئه شده بود اما ازآنجا که پیش از آن چند روز در زندان بوده و گمان میکرد همینکه در ابتدای تشریفات ورود به زندان، پلاک شماره زندانی را به گردنش انداخته و از او عکس گرفته اند دیگر اصطلاحا فردی باسابقه شناخته می شود و بسیاری موار  دیگر. 

باورغلط عامیانه دیگر دراینباره اینست که برخی گمان می کنند اگر کسی در حقیقت وبموجب قانون هم دارای سابقه کیفری موثر شناخته شد، دیگر تا پایان عمر ازحقوق اجتماعی مثل استخدام وکسب مناصب دولتی و... محروم است! درصورتیکه هریک از محکومیتهای  مقرر در قانون که مورد بحث ماهستند فرد را برای یک مدت معین از برخی حقوق اجتماعی محروم می نماید و پس از انقضاء مدت، بخودی خود رفع اثر شده و دیگر پیشینه کیفری مؤثر محسوب نمیگردد و از حیث حقوق اجتماعی فرد باسابقه هیچ تفاوتی با شخص فاقد هرگونه سوء پیشینه ندارد. 

پس اولا هرگونه بازداشت و یاحتی حبس و... سوء پیشینه کیفری موثر نیست ثانیا سوء پیشینه کیفری (بجز درموارد خاص وتکراربیش ازحد) اثر دائمی ومادام العمر ندارد و برای مدتی معین اثر دارد و ثالثا حتی درموارد ذکر شده در قانون، محکومیت قطعی، شرط است و حتی اگر دادگاه بدوی حکم به محکومیت در آن موارد نماید مادامیکه رای صادره قطعی نشده، پیشینه کیفری موثر محسوب نمی شود. 

حال کدام محکومیت ها و برای چه مدت اصطلاحا پیشینه کیفری موثر محسوب می شوند؟ 

محکومیت قطعی کیفری در جرائم عمدی، پس از اجرای حکم یا شمول مرور زمان، در مدت زمان مقرر در این ماده محکوم را از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات تبعی محروم میکند:

الف) هفت سال در محکومیت به مجازات‌های سالب حیات و حبس ابد از تاریخ توقف اجرای حکم اصلی.

ب) سه سال در محکومیت به قطع عضو، قصاص عضو در صورتی که دیه جنایت وارد شده بیش از نصف دیه مجنیٌ‌ علیه باشد، نفی بلد و حبس تا درجه چهار.

پ) دو سال در محکومیت به شلاق حدی، قصاص عضو در صورتی که دیه جنایت وارد شده نصف دیه مجنیٌ‌ علیه یا کمتر از آن باشد و حبس درجه پنج.

در غیر موارد فوق، مراتب محکومیت در پیشینه کیفری محکوم درج می‌شود لکن در گواهی‌های صادره از مراجع ذیربط منعکس نمی‌گردد. 

  کیفری